Κάταγμα κοπώσεως

Το κάταγμα κοπώσεως αποτελεί μία ιδιαίτερη μορφή οστικής βλάβης, η οποία δεν προκαλείται από κάποιον οξύ τραυματισμό. Σε αντίθεση με τα συνηθισμένα κατάγματα, δεν προκύπτει από πτώση ή άμεσο χτύπημα. Αναπτύσσεται σταδιακά, εξαιτίας επαναλαμβανόμενης μηχανικής καταπόνησης των οστών. Η καταπόνηση αυτή υπερβαίνει την ικανότητα φυσιολογικής αναδόμησης του οστού. Ως αποτέλεσμα, δημιουργούνται μικρορωγμές στη δομή του, οι οποίες διευρύνονται με την πάροδο του χρόνου και οδηγούν σε κάταγμα. Το πρόβλημα παρατηρείται συχνά σε άτομα με αυξημένη φυσική δραστηριότητα, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε άτομα χωρίς αθλητικό υπόβαθρο.

Τι είναι το κάταγμα κοπώσεως;

Το κάταγμα κοπώσεως, γνωστό και ως stress fracture, είναι αποτέλεσμα χρόνιας καταπόνησης του οστικού ιστού. Κάθε οστό υφίσταται καθημερινά φορτία, στα οποία και προσαρμόζεται υπό φυσιολογικές συνθήκες. Όταν η φόρτιση είναι ελεγχόμενη, το οστό γίνεται ισχυρότερο. Όταν όμως η επιβάρυνση είναι επαναλαμβανόμενη, και χωρίς επαρκή αποθεραπεία και ξεκούραση, η ισορροπία διαταράσσεται. Το οστό δεν προλαβαίνει να ανανεωθεί, και ως αποτέλεσμα δημιουργούνται μικροσκοπικές βλάβες. Αυτές συσσωρεύονται προοδευτικά, και το τελικό αποτέλεσμα είναι η εμφάνιση κατάγματος. Δεν υπάρχει πάντα σαφές τραυματικό γεγονός. Για τον λόγο αυτό, η διάγνωση συχνά καθυστερεί. 

Τα κατάγματα κοπώσεως εντοπίζονται συχνότερα στα κάτω άκρα, καθώς αυτά είναι που δέχονται το υψηλότερο φορτίο καθημερινά. Η κνήμη, τα μετατάρσια και το μηριαίο οστό είναι τα σημεία τα οποία προσβάλλονται συχνότερα από κατάγματα κοπώσεως.

Κάταγμα κοπώσεως: Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Η εμφάνιση κατάγματος κοπώσεως οφείλεται σε πολυάριθμους παράγοντες, οι οποίοι ενδέχεται να ταλαιπωρούν τον ασθενή στην καθημερινότητά του. Συνήθως προκύπτει από συνδυασμό μηχανικών και βιολογικών επιβαρύνσεων, όπως οι παρακάτω:

• Απότομη αύξηση έντασης ή διάρκειας άσκησης
• Επαναλαμβανόμενες κινήσεις με υψηλό φορτίο
• Ακατάλληλα ή φθαρμένα υποδήματα
• Προπόνηση σε σκληρές επιφάνειες
• Μειωμένη οστική πυκνότητα

Σημαντικό ρόλο παίζει και η διατροφή του ασθενούς. Η ανεπαρκής πρόσληψη ασβεστίου επηρεάζει την αντοχή των οστών, ενώ η έλλειψη βιταμίνης D μειώνει την απορρόφηση ασβεστίου. Συγκεκριμένοι ορμονικοί παράγοντες αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο, αφού τα κατάγματα κοπώσεως παρατηρούνται συχνότερα σε γυναίκες με διαταραχές κύκλου εμμήνου ρύσεως και γυναίκες σε περίοδο εμμηνόπαυσης. Άτομα με χαμηλό σωματικό βάρος επίσης επηρεάζονται συχνότερα. Τέλος, η χρόνια κόπωση και η ανεπαρκής ξεκούραση επιβαρύνουν περαιτέρω τον σκελετό.

Συμπτώματα και κλινική εικόνα

Τα συμπτώματα ενός κατάγματος κοπώσεως εμφανίζονται σταδιακά. Ο πόνος αποτελεί το κύριο σύμπτωμα, και εκδηλώνεται αρχικά μόνο κατά τη δραστηριότητα. Με την πάροδο του χρόνου, εμφανίζεται πιο γρήγορα και χωρίς ο ασθενής να καταπονεί ιδιαίτερα τα οστά του. Σε προχωρημένα στάδια, ίσως να επιμένει και σε κατάσταση ηρεμίας. Ο πόνος είναι συνήθως εντοπισμένος, και ο ασθενής μπορεί να υποδείξει το συγκεκριμένο σημείο ευαισθησίας. Συχνά παρατηρείται ήπιο τοπικό οίδημα. 

Αν η επιβάρυνση συνεχιστεί, το κάταγμα επιδεινώνεται. Ο πόνος γίνεται εντονότερος και περιοριστικός, ενώ η λειτουργικότητα του άκρου μειώνεται αισθητά. Είναι σημαντικό να μην αγνοήσει ο ασθενής τα συμπτώματα και να επικοινωνήσει εγκαίρως με τον ιατρό του, καθώς η συνεχόμενη καταπόνηση μπορεί να οδηγήσει σε πλήρες κάταγμα.

Κάταγμα κοπώσεως: Διάγνωση

Ο ιατρός θα ξεκινήσει τη διάγνωση ενός κατάγματος κοπώσεως λαμβάνοντας το πλήρες ιατρικό ιστορικό του ασθενούς και πραγματοποιώντας κλινική εξέταση. Αξιολογεί τη φύση της δραστηριότητας του ασθενούς, καθώς και τη διάρκεια των συμπτωμάτων που επιδεικνύει. Η απλή ακτινογραφία συχνά δεν αποκαλύπτει ευρήματα στα αρχικά στάδια. Οι μικρορωγμές δεν είναι άμεσα ορατές. Για τον λόγο αυτό απαιτούνται πιο ευαίσθητες απεικονιστικές μέθοδοι, όπως οι παρακάτω:

• Μαγνητική τομογραφία 
• Σπινθηρογράφημα οστών
• Αξονική τομογραφία

Η μαγνητική τομογραφία θεωρείται εξέταση εκλογής. Αναδεικνύει το οστικό οίδημα και τις μικροκακώσεις, και επιτρέπει την έγκαιρη διάγνωση πριν την εξέλιξη σε πλήρες κάταγμα. Με την έγκαιρη διάγνωση και εξέταση του κατάγματος, ο ιατρός μπορεί να διαμορφώσει εγκαίρως το θεραπευτικό πλάνο του ασθενούς.

Αντιμετώπιση και αποκατάσταση

Η αντιμετώπιση του κατάγματος κοπώσεως είναι κατά κύριο λόγο συντηρητική. Βασικός στόχος της θεραπείας είναι η αποφόρτιση του πάσχοντος οστού. Ο ιατρός θα συστήσει την διακοπή της δραστηριότητας που το επιβαρύνει, με τη διάρκεια της αποχής να καθορίζεται από τη βαρύτητα και το σημείο του κατάγματος. Σε ήπιες περιπτώσεις, η ξεκούραση αρκεί. Σε σοβαρότερες, ο ιατρός θα συστήσει τη χρήση νάρθηκα ή ειδικών υποδημάτων. 

Η φυσικοθεραπεία παίζει καίριο ρόλο στην αποκατάσταση του κατάγματος κοπώσεως. Εστιάζει στη μυϊκή ενδυνάμωση και την αποκατάσταση της ισορροπίας. 

Σε σπάνιες περιπτώσεις, ο ιατρός θα συστήσει χειρουργική αντιμετώπιση του κατάγματος. Το χειρουργείο επιλέγεται κυρίως σε κατάγματα υψηλού κινδύνου. 

Πρόληψη και πρακτικές οδηγίες

Η πρόληψη αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα αποφυγής καταγμάτων κοπώσεως. Υπάρχουν μερικές οδηγίες, οι οποίες μπορούν να βοηθήσουν τον ασθενή να αποφύγει πιθανά κατάγματα κοπώσεως. Αυτές είναι οι παρακάτω:

• Σταδιακή αύξηση έντασης και διάρκειας άσκησης
• Επαρκής χρόνος ξεκούρασης μεταξύ των προπονήσεων
• Χρήση κατάλληλων υποδημάτων
• Ισορροπημένη διατροφή με ασβέστιο και βιταμίνη D
• Άμεση ιατρική αξιολόγηση επίμονου πόνου

Κατανοώντας τα όρια του σώματός μας, μπορούμε να αποφύγουμε πιθανά κατάγματα κοπώσεως και να προλάβουμε ενοχλήσεις και πόνους.

Ο εξειδικευμένος Ορθοπαιδικός – Χειρουργός Δρ. Βασίλειος Κ. Φωτόπουλος διαθέτει πολυετή εμπειρία στον τομέα της ορθοπαιδικής. Βρίσκεται σε θέση να αντιμετωπίσει με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα οποιοδήποτε περιστατικό. Εάν επιθυμείτε να μάθετε περισσότερες πληροφορίες για τα κατάγματα κοπώσεως, ή για οποιαδήποτε άλλη ανάγκη σας, μπορείτε πάντα να επικοινωνήσετε μαζί του.